سکته یا حمله قلبی چیست؟ بررسی علت، علائم و روش های درمان

حمله قلبی، سکته قلبی یا انفارکتوس قلبی زمانی رخ می دهد که عضله قلب در زمان انسداد عروق خونرسان کرونر قلب آسیب ببیند این حالت به علت تجمع پلاکت ها و ایجاد لخته که موجب انسداد رگ ها می شود بروز می کند و بعد از انسداد رگ و نرسیدن خون به عضله قلب ممکن است علائمی را نیز تجربه کنید که به علت ایسکمی یا عدم خونرسانی به عضله می باشد.

حمله قلبی

حمله قلبی چیست ؟

وقتی حمله قلبی اتفاق می افتد، جریان خونی که اکسیژن را به ماهیچه های قلب میرساند به شدت کاهش یافته یا قطع خواهد داشت. همانطور که میدانید قلب و ماهیچه های آن برای زنده ماندن به اکسیژن نیاز دارند. عروق یا رگ های قلب که ماهیچه های قلب از طریق آن تغذیه می شوند ، این رگ ها در طی زندگی فرد ممکن است بر اثر تجمع چربی، کلسترول و مواد دیگر باریک شوند که به این مواد پلاک گفته می شود. این تشکیل رسوبات و باریک شدن عروق، به آرامی اتفاق می افتد به این روند، تصلب شرایین یا گرفتگی عروق گفته می شود. زمانی که پلاک های تشکیل شده در عروق شکسته شده و از دیواره عروق جدا می شوند در اطراف آن، لخته خون تشکیل شده که این لخته خون  موجب مسدود شدن رگ ها خواهد شد. حال زمانی که ماهیچه های قلب، به علت انسداد رگ های قلب و عدم خونرسانی کافی، دچار کمبود شدید اکسیژن و مواد لازم شود، به این حالت ایسکمی یا کمبود خون موضعی می گویند. زمانی که بر اثر ایسکمی بخشی از ماهیچه های قلب آسیب ببیند یا از کار بیفتد به آن حمله قلبی و یا به عبارتی سکته قلبی گفته می شود.

علائم حمله قلبی

بعضی از حمله های قلبی ناگهانی و شدید هستند، اما بیشتر این حملات به آرامی آغاز خواهند شد و با درد و ناراحتی همراه می باشند.

  • احساس فشار، درد یا ناراحتی در قسمت مرکز و پشت جناغ قفسه سینه که به سمت سینه چپ یا هر هردو سینه انتشار پیدا می کند
  • احساس درد یا ناراحتی در یک یا هر دو بازو، پشت، گردن، فک یا معده
  • تنفس سریع و احساس تنگی نفس همراه با احساس خفگی و سنگینی در سینه
  • عرق سرد
  • تهوع یا سبکی سر
  • نبض سریع یا نامنظم ( گاهی اوقات نبض، آرام تر از حد معمول است )
  • تغییر رنگ پوست به آبی و رنگ پریده
  • احساس سبکی سر یا غش کردن
  • احساس اضطراب

البته برخی از علائم در برخی از افرادی که به حمله قلبی دچار می شوند دیده می شود که شایع نیست، این علائم عموما در بیماران دیابتی یا مسن بروز می کند و شامل تعریق سرد ناگهانی بدون توجیه، سرگیجه ناگهانی، تهوع، تپش قلب ناگهانی، ضعف ناگهانی بدون توجیه می باشد و به اصطلاح به آن حمله قلبی خاموش نیز گفته می شود. علائم ممکن است حدود 20 دقیقه به طول بینجامد. اما ممکن است در موارد آنژین قلبی یا سکته ناقص کمتر از 20 دقیقه طول بکشد که می تواند با مصرف قرص زیر زبانی برطرف شود. در صورتی که به یکی از علائم بالا یا بیشتر مواجه شدید حتما به اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه نمایید.

علت حمله قلبی

عموما حمله قلبی یا سکته قلبی  به علت گرفتگی رگ های عروق کرونری انسداد می یابد ایجاد می شوند. این لخته عموما در یک رگ کرونر که قبلاً به علت تغییرات آترواسکلروز باریک شده، تشکیل می شود. پلاک آترواسکلروزی برروی جداره رگ ممکن است شکسته شود و این امر موجب تشکیل لخته خون یا ترومبوز خواهد شد شروع می شود. لخته درون عروق کرونری جریان خون و اکسیژن رسانی به عضله قلبی را مختل خواهد کرد، و همیت امر موجب مرگ سلول های قلبی در آن قسمت خواهد شد. ماهیچه های قلب آسیب دیده یا از کار می افتند و توانایی خود برای انقباض از دست خواهند داد و عضله قلبی باقیمانده برای جبران قسمت آسیب دیده وارد عمل خواهد می شود.

استرس شدید ناگهانی نیز می تواند ممکن است یکی از علت های حمله قلبی باشد.

عوامل خطر حمله قلبی

  • سن : مردان بالای 45 سال یا بالاتر و زنان 55 ساله یا بالاتر احتمال دارد که حمله قلبی این افراد از مردان و زنان جوان بیشتر باشد.
  • استعمال دخانیات : سیگار کشیدن و در دراز مدت در معرض دود بودن نیز تاثیر می گذارد. استفاده از داروهای محرک مانند آمفتامین یا کوکائین می تواند موجب انقباض عروق کرونری و باعث حمله قلبی شود.
  • سابقه پره اکلامپسی: این حالت موجب فشار خون بالا در دوران بارداری می شود و خطر ابتلا به بیماری های قلبی را نیز افزایش می دهد.
  • یک وضعیت ایمنی : داشتن بیماری مانند ورم مفاصل یا التهاب مفاصل می تواند خطر ابتلا به حمله قلبی را افزایش خواهد داد.
  • فشار خون بالا
  • رژیم غذایی ناسالم و نامناسب حاوی چربی و سدیم
  • افزایش میزان کلسترول بد بالای خون : سطح بالای کلسترول LDL یا کلسترول بد به احتمال زیاد به شریان ها محدود می شود. سطح بالای تری گلیسیرید، چربی خونی است که به رژیم غذایی شما مرتبط می شود، همچنین خطر ابتلا به حمله قلبی را افزایش می دهد. همچنین سطح بالای کلسترول چربی لیپوپروتئین HDL (کلسترول خوب) خطر ابتلا به حمله قلبی را کاهش می دهد.
  • دیابت : تولید کافی از هورمونی که توسط پانکراس شما ترشح می شود (انسولین) یا عدم پاسخ به انسولین به درستی باعث افزایش سطح قند خون بدن شما شده و خطر ابتلا به حمله قلبی را افزایش خواهد داد.
  •  
  • جنسیت (مرد بودن)
  • ارثی بودن : در صورتی که یکی از اعضای خانواده شما دچار حملات اولیه قلب در سن 55 سالگی برای بستگان مرد و 65 ساله برای بستگان زن شده اید، ممکن است شما نیز در معرض خطر قرار بگیرید.
  • عدم فعالیت فیزیکی: عدم فعالیت بدنی موجب افزایش سطح کلسترول خون و چاقی خواهد شد.
  • اضافه وزن و چاقی : چاقی با سطح کلسترول بالا، میزان تری گلیسیرید بالا، فشار خون بالا و دیابت همراه است.
  • سندروم متابولیک : زمانی که شما چاقی، فشار خون بالا و قند خون بالا دارید. سندرم متابولیک احتمال بیماری قلبی شما را دو برابر افزایش خواهد داد.

عوارض حمله قلبی

آریتمی : مدارهای الکتریکی قلب می توانند توسعه پیدا کنند و باعث ایجاد ریتم های غیر طبیعی در قلب شوند، که این امر می تواند جدی و کشنده باشد.

نارسایی قلبی : امکان دارد حمله قلبی به بافت قلب آسیب برساند و عضله قلب باقی مانده نمی تواند خون کافی را از قلب پمپاژ کند. نارسایی قلبی می تواند موقتی باشد، یا مزمن و ناشی از آسیب مداوم و دائمی به قلب.

ایست قلبی : قلب ممکن است به علت اختلالات الکتریکی متوقف و باعث بی نظمی شود. حمله قلبی خطر ایست قلبی ناگهانی را افزایش می دهند.

تشخیص و درمان حمله قلبی

تشخیص حمله قلبی یا سکته قلبی

برای تشخیص حمله قلبی از روش های مختلفی استفاده می شود از جمله:

تست های فرآوری شده ناشی از آسیب به قلب و فاکتورهایی که خطر بالای حمله قلبی را نشان خواهند داد:

  • تروپونین آی تروپونین تی (پروتئین های درگیر در انقباض های عضلانی)
  • میوگلوبین سرم
  • CPK و CPK-MB

به هنگام حمله قلبی چه باید کرد؟

ابتدا با اورژانس تماس بگیرید. باید بیمار را بی حرکت به پشت بخوابانید و از حرکات اضافی بپرهیزید. اگر ماسک اکسیژن وجود دارد بگذارید و از شلوغی در اطراف بیمار خودداری نمایید. بیمار باید از هرگونه ضطراب و استرسی به دور باشد. در صورتی که فشار سنج دارید بعد از گرفتن فشارخون بیمار می توانید قرص یا اسپری زیرزبانی نیتروگلسیرین به بیمار بدهید. اگر بیمار سابقه خونریزی مغزی یا گوارشی ندارد می توانید 3 قرص آسپرین جویدنی به بیمار بدهید. تا 5 دقیقه صبر کنید اگر فرد بهبود پیدا نکرد می توان در صورت طبیعی بودن فشار خون فرد دومین قرص زیرزبانی را استفاده نماید.

درمان حمله قلبی

درمان های فوری حمله قلبی

اکسیژن رسانی : این کار از طریق قرار دادن لوله ای در بینی انجام می شود. 

انتقال خون یا ترنسفیوژن : انتقال خون در افرادی که دچار حمله قلبی شده اند می تواند موجب میزان بقای کوتاه مدت آنان را بهبود بخشد.

داروها برای کنترل حمله قلبی 

داروهای ضد لخته خون 

  • آسپرین و کلوپیدولگرل : آسپرین سریعا باید به بیماران داده می شود مگر در کسانی که قبل از مراجعه به بیمارستان آسپرین مصرف کرده باشند.
  • Clopidogeral به عنوان یک داروی ضد پلاکت معمولا به مدت یک تا نه ماه مصرف می شود. در برخی موارد به جای آسپرین تجویز می شود.
  • هپارین یا Heparin عموما برای بیمارانی که در معرض خطر متوسط تا زیاد قرار دارند تجویز می شود.
  • مهار کننده گلیکوپروتئین 2b و 3a اغلب اوقات برای افرادی که آنژیوپلاستی می شوند کاربرد دارد.

نیتروگلیسیرین زیر زبانی 

نیتروگلیسیرین زیر زبانی موجب کاهش فشار خون شده، عروق اطراف قلب را گشاد می کند تا جریان خون زیاد شود. در برخی موارد نیتروگلیسیرین به صورت وریدی تجویز می شود ( این موارد شامل : آنژین عود کننده ، نارسایی احتقانی قلب و فشار خون بالا). بیماران با فشار خون خیلی پایین و ضربان قلب به شدت کم نباید نیتروگلیسیرین دریافت کنند.

مرفین 

مرفین علاوه بر کاهش درد و آرامبخش بودن موجب گشاد کردن عروق خونی می شود، و قادر است جریان خون و اکسیژن رسانی به قلب را افزایش می دهد. مرفین می تواند فشار خون را کاهش دهد و ضربان قلب را آهسته کند.

بتابلوکرها 

بتا بلاکریا B-Bkocker تقاضای اکسیژن قلب را با کاهش فشار شریانی و کند کردن سرعت ضربان قلب کاهش می دهد. تجویز داخل وریدی بتا بلاکر در اولین ساعات حمله قلبی می تواند تخریب عضله قلبی را کاهش دهد.

مهارکننده های سیستم رنین- آنژیوتنسین-آلدوسترون (RAAS) : ترکیبات نیترات، استاتین ها 

  • مهار کننده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین ( ACE ) باید در روز اول به همه بیماران داده شود مگر دلایل پزشکی برای عدم مصرف آن وجود داشته باشد.
  • استاتین( Statin ) کاهنده کلسترول خون می باشد.

آنتاگونیست های کانال کلسیم : دیورتیک ها، ملین ها و غیره 

بلاکر کانال کلسیم یا Calcium channel blocker برای بیماران با آنژین ناپایدار و پرینزمتال کاربرد دارد.

آتروپین

آتروپین( Atropine ) برای برادیکاردی (ضربان قلب با سرعت خیلی پایین) و بلوک گره دهلیزی _ بطنی ( AV Block ) و یا وقتی هدایت الکتریکی ایمپالس عصبی به عضله قلبی آهسته شود تجویز می شود.

داروهای حل کننده لخته و آنژیوپلاستی اورژانسی ( PTCA )

تا 4 الی 6 ساعت بعد از حمله قلبی در 90 درصد بیماران در رگ آسیب دیده فرد لخته تشکیل شده و برای باز کردن گرفتگی رگ از داروها و در مواردی جراحی پیشنهاد میشود. 

آنژیوپلاستی و استنت گذاری : بهترین کاندید برای آنژیوپلاستی افراد زیر 75 سال با صعود قطعه ST و یا بلوک شاخه دسته ای ( BBB ) می باشند. آنژیوپلاستی در صورتی که تا 12 ساعت بعد از بروز علائم انجام شود بهترین نتیجه را خواهد داشت. 

داروهای حل کننده لخته در مواردی تجویز می شود که آنژیوپلاستی امکان پذیر نمی باشد. بهترین کاندیدا برای درمان های ضد لخته شامل موارد زیر می باشند:

  • افراد بالای 75 سال و بیماران با صعود قطعه ST و افرادی که علایم در آنان بیش از 12 ساعت ادامه دارد
  • افراد با تجربه ترومای اخیر یا جراحی تهاجمی
  • افراد با زخم پپتیک فعال
  • زنان باردار

درمان های حل کننده لخته در افرادی با شرایط زیر منع مصرف وجود دارد :

  • بیمارانی که فشار خون کنترل نشده دارند.
  • بیمارانی که اخیرا هر گونه خونریزی را تجربه کردند.
  • بیماران با قطعه ST پایین رفته

جراحی بای پس عروق کرونرCABG : (CABG روش انتخابی برای باز کردن رگ مسدود در بیماران با آنژین شدید به خصوص آنهایی که دو (یا بیشتر) رگ تنگ یا مسدود دارند. قفسه سینه باز می شود و خون قلب وارد ماشین قلبی- ریوی می شود. قلب در طول جراحی فعالیت مکانیکی و الکتریکی ندارد. شریان یا ورید از جای دیگری از بدن برداشته شده و به محل مسدود رگ پیوند زده می شود. در نتیجه خون از طریق عروق جدید در اطراف انسداد برقرار می شود. 

تغییر در شیوه و سبک زندگی

  • حفظ وزن سالم با رژیم غذایی سالم حاوی مقادیر پایین چربی اشباع ، چربی ترانس ، کلسترول و نمک استفاده کنید.
  • وزن خود را در سطح سالمی حفظ نمایید .
  • حداقل روزانه 30 دقیقه ورزش نمایید .
  • سیگار نکشیدن
  • ورزش منظم
  • کنترل و مدیریت استرس
  • کنترل فشار خون بالا
  • کنترل کلسترول بالا
  • کنترل دیابت
  • پزشک خود را به شکل منظم ملاقات نمایید و داروهای خود را درست مطابق دستور پزشک مصرف کنید .

دیدگاه کاربران

0 دیدگاه
    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *